1. Mở Đầu (Hook & Mục Tiêu)
Chào mừng các phi hành gia đã vượt qua bài học đầu tiên! Nếu ở Bài 1 chúng ta đã có bản đồ hành trình, thì ở Bài 2 này, nhiệm vụ của bạn là đi tìm “nhiên liệu”. Trong vũ trụ số, dữ liệu chính là năng lượng. Nhưng không phải loại đá nào cũng có thể đốt cháy, và không phải nguồn năng lượng nào cũng an toàn để khai thác.
Mục tiêu bài học:
• Biết cách xác định đúng loại dữ liệu cần thiết cho mục tiêu thám hiểm.
• Phân biệt 3 loại nguồn dữ liệu: Sơ cấp, Thứ cấp và Bên thứ ba.
• Làm chủ 5 phương pháp thu thập dữ liệu phổ biến.
• Hiểu về “hình dạng” của dữ liệu (Cấu trúc, Phi cấu trúc) để chọn đúng “kho lưu trữ”.
Thời gian hoàn thành: 1 giờ 15 phút.
2. Xác Định Dữ Liệu (HaivanStory’s Voice)
Trước khi phóng tàu đi thu thập, bạn phải biết mình đang tìm cái gì. Đừng thu thập mọi thứ bạn thấy – đó là cách nhanh nhất để làm tràn bộ nhớ phi thuyền mà không giải quyết được vấn đề gì.
🛡️ Ba Trụ Cột An Toàn Khi “Đào” Dữ Liệu:
1 Chất lượng (Quality): Dữ liệu có bị “nhiễm xạ” (sai lỗi) hay bị thiếu hụt không? Một tập dữ liệu tồi sẽ dẫn đến một kết luận thảm họa.
2 Bảo mật (Security): Bạn có đang truy cập vào khu vực cấm không? Hãy tuân thủ các quy trình quản trị dữ liệu để tránh các rắc rối pháp lý.
3 Riêng tư (Privacy): Luôn kiểm tra giấy phép sử dụng. Trong kỷ nguyên AI, quyền riêng tư là ranh giới đỏ mà một nhà phân tích chuyên nghiệp không bao giờ được bước qua.
Video bổ trợ: Xác định dữ liệu để phân tích
3. Nguồn Dữ Liệu: Bạn Lấy “Mẫu Vật” Ở Đâu?
Có 3 “mỏ quặng” chính mà bạn sẽ thường xuyên ghé thăm:
• Nguồn Sơ cấp (Primary): Dữ liệu “nhà làm”. Lấy trực tiếp từ hệ thống nội bộ doanh nghiệp (CRM, nhân sự) hoặc qua khảo sát, phỏng vấn trực tiếp. Đây là nguồn dữ liệu đáng tin cậy nhất.
• Nguồn Thứ cấp (Secondary): Dữ liệu “mượn”. Là các nghiên cứu, báo cáo công khai trên Internet hoặc từ các tổ chức khác. Tiết kiệm thời gian nhưng cần kiểm chứng độ tươi mới.
• Bên thứ ba (Third-party): Dữ liệu “mua”. Các đơn vị chuyên tổng hợp dữ liệu sẽ bán cho bạn những gói thông tin khổng lồ đã được phân loại sơ bộ.
Video bổ trợ: Các nguồn dữ liệu
4. Cách Thức Thu Thập & Lưu Trữ
Mỗi loại dữ liệu yêu cầu một “thiết bị thu” khác nhau:
• SQL (Truy vấn trực tiếp): Dùng để lấy dữ liệu từ các “kho chứa” có ngăn nắp (Cơ sở dữ liệu quan hệ).
• API (Cổng giao tiếp): Cách robot nói chuyện với robot để truyền dữ liệu.
• Web Scraping: Kỹ thuật dùng “móc sắt” để kéo dữ liệu từ các trang web về.
• IoT (Cảm biến): Thu thập dữ liệu từ thế giới thực (nhiệt độ, tốc độ, nhịp tim).
📦 Chọn “Hộp” Lưu Trữ Theo Định Dạng:
Video bổ trợ: Cách thu thập và nhập dữ liệu
5. Thực Hành & Vận Dụng (Interactive Quiz)
Hãy kiểm tra xem túi đồ thám hiểm của bạn đã đủ thiết bị chưa nhé!
Kiểm tra kiến thức: Thu thập dữ liệu
Link Quiz 2
6. Câu Chuyện HaivanStory & Liên Hệ Thực Tế
Hãy tưởng tượng bạn đang điều hành một chuỗi cửa hàng trà sữa vũ trụ.
• Dữ liệu chính: Là hóa đơn bán ra mỗi ngày từ máy POS của bạn.
• Dữ liệu thứ cấp: Là báo cáo về xu hướng uống trà sữa của cư dân Trái Đất năm 2025 mà bạn đọc được trên mạng.
• Dữ liệu bên thứ ba: Bạn mua danh sách các hành tinh có mật độ dân cư cao từ một công ty bản đồ không gian.
Nếu bạn chỉ dùng dữ liệu chính, bạn sẽ biết mình đang bán chạy cái gì. Nhưng nếu kết hợp cả 3 nguồn, bạn sẽ biết mình nên mở cửa hàng tiếp theo ở hành tinh nào để đón đầu xu hướng. Đó chính là sức mạnh của việc thu thập dữ liệu đa nguồn!
7. Tổng Kết & Hướng Đi Tiếp Theo
Chúc mừng bạn đã hoàn thành việc nạp nhiên liệu!
• Bạn đã biết cách xác định dữ liệu và lập kế hoạch thu thập.
• Phân biệt được 3 nguồn quặng dữ liệu (Sơ cấp, Thứ cấp, Bên thứ ba).
• Nắm vững 5 kỹ thuật khai thác và cách cất giữ dữ liệu theo định dạng.
Ở bài học tiếp theo, chúng ta sẽ học cách Sắp xếp dữ liệu – biến những đống nhiên liệu thô thành những ngăn chứa ngăn nắp để chuẩn bị cho việc phân tích chuyên sâu.
Sẵn sàng cho Bài 3: Sắp xếp dữ liệu chưa? Hãy chia sẻ một phương pháp thu thập dữ liệu mà bạn thấy “ngầu” nhất ở dưới nhé!
